Tôi ngoài 60, đi lại khó — tập yoga online tại nhà có theo được không?

Tóm tắt nhanh – Được. Trong hơn 3.000 học viên đã từng theo học, 7% là người trên 60 tuổi. – Rào cản thật không phải tuổi, mà là: cứng người, ngại công nghệ, sợ không ai sửa cho, sợ mình chậm. – Trước buổi đầu có 10 đến 15 phút nhân viên kèm riêng, chỉ từng bước cài Zoom, đặt thảm, bật camera. – Khoảng 2 đến 3 buổi là quen — và đây lại là nhóm tập đều nhất. – Mỗi lớp 14 đến 20 người; khi một ca vượt khoảng 20 người thì Học viện mở thêm ca. – Nghỉ mấy hôm thì hệ thống tự báo cho huấn luyện viên chăm sóc để gọi hỏi thăm.

Ngoài sáu mươi, người hay đau mỏi, đi lại đã khó. Muốn tập cho khoẻ lên nhưng đến lớp thì ngại, mà tập một mình thì sợ sai. Và câu lớn nhất thường là: mình không rành điện thoại, liệu có theo nổi một lớp qua màn hình không?

Chị Kim Nguyễn trả lời bằng chính chuyện của mình:

“Chị không đi được xe máy. Đủ duyên tham gia học Yoga trị liệu online tại Học viện Yoga T. Kim Việt Nam thật tuyệt vời đến giờ đã được gần năm rưỡi mưa cũng học, nắng cũng học cứ đến giờ là trải thảm học.”

— Kim Nguyễn

Gần một năm rưỡi, không gián đoạn vì thời tiết. Đó là điều một lớp ở phòng tập khó làm được cho người đi lại khó.

Người lớn tuổi có tập yoga online tại nhà được không?

Được. Và với người đi lại khó, hình thức online thường hợp hơn lớp ở phòng.

Lý do đơn giản: quãng đường đi lại là rào cản lớn nhất, lớn hơn cả bài tập. Mưa một hôm, mệt một hôm, không ai chở một hôm — ba lần như vậy là đủ để bỏ hẳn. Tập tại nhà bỏ được cái rào đó đi.

Điều cần có không phải là sức khoẻ tốt sẵn, mà là có người nhìn thấy và nói lại khi làm sai.

Về quy mô: trong hơn 3.000 học viên đã từng theo học tại Học viện Yoga T.Kim, 7% là người trên 60 tuổi. Không phải một hai trường hợp lẻ.

Người ngoài 60 hay hỏi gì nhất khi mới vào?

Bốn câu, gần như lần nào cũng vậy — và không câu nào là “già quá nên không tập được”:

• “Tôi cứng lắm” — sợ không làm được động tác.
• “Tôi không rành công nghệ” — không biết cài Zoom, sợ bấm nhầm.
• “Tập thế này có ai sửa cho tôi không?”
• “Tôi chậm hơn người ta thì sao?”

Nhiều người còn thêm một nỗi lo nữa: sợ chóng mặt — từng cúi xuống rồi hoa mắt nên né luôn mọi động tác cúi.

Các phần dưới đây nói từng nỗi lo một.

Không rành điện thoại, không biết dùng Zoom thì sao?

Đây là rào cản bị xem nhẹ nhất, và là chỗ nhiều người bỏ cuộc trước khi tập buổi nào.

Trước buổi đầu tiên, nhân viên hẹn vào sớm khoảng 15 phút, hoặc hẹn hẳn một lịch riêng trước đó, dành 10 đến 15 phút kèm riêng để chỉ từng việc:

• Đặt thảm ở đâu cho đủ chỗ nằm duỗi tay chân.
• Đặt điện thoại hoặc máy tính sao cho camera thấy được cả người, không chỉ thấy mặt.
• Cài ứng dụng Zoom.
• Đổi tên hiển thị để giáo viên gọi đúng tên.
• Bật camera, bật micro, và tắt micro khi cần.

Không ai bị bỏ lại ở khâu này. Và nếu buổi sau vẫn quên thao tác nào, huấn luyện viên chăm sóc riêng nhắc lại.

Tai kém, nghe không rõ lời giảng thì có theo được không?

Có một điều bất ngờ ở đây: với người nghe kém, lớp online thường nghe rõ hơn lớp trực tiếp.

Ở phòng tập, giáo viên đi quanh phòng — lúc gần thì to, lúc xa thì nhỏ, âm lượng không đều. Qua Zoom, tiếng vào thẳng loa hoặc tai nghe, nguồn âm không di chuyển nên đều từ đầu đến cuối buổi.

Chị Mui Nguyen bị điếc sâu không hồi phục, phải đeo máy trợ thính, lại thêm viêm đa khớp dạng thấp:

“Bản thân mình lúc đầu không thích tập Yoga online vì mình bị điếc sâu không hồi phục phải đeo máy trợ thính nghe rất kém và bị viêm đa khớp dạng thấp. Vậy mà về sau mình cảm thấy rất hứng thú tập bởi đội ngũ HLV của học viện được đào tạo cơ bản và hướng dẫn nhiệt tình trong khi tập.”

— Mui Nguyen

Chị đã tái ký gói tập một năm tiếp theo. Đây là một trường hợp, không phải kết quả bảo đảm cho mọi người nghe kém — nhưng nó cho thấy rào cản đó không đương nhiên chặn đường.

Hay chóng mặt khi cúi gập hoặc ngửa cổ thì có nên tập không?

Nên nói ra trước, rồi tập với biến thể phù hợp — đừng tự né rồi tập một mình theo video.

Hai tình huống này rất hay gặp và đều có lý do rõ:

• Cúi gập đưa đầu xuống thấp hơn tim. Với người huyết áp chưa ổn định, điều đó dễ gây chóng mặt lúc đứng dậy.
• Ngửa cổ ra sau quá nhanh gây choáng trong vài giây. Vì nó qua nhanh nên ít ai coi là chuyện, rồi buổi sau lặp lại.

Người tự tập theo video thường quy cho mệt hoặc đói, không nghĩ tới huyết áp. Trong lớp thì khác — khi cô chú nói ra, giáo viên hạ độ khó của tư thế đó riêng cho cô chú, hoặc đổi sang biến thể nhẹ hơn.

Huyết áp cao, tiền đình, loãng xương thì tập được không?

Thường là được, với điều kiện bác sĩ của cô chú không cấm vận động, và người dẫn lớp biết tình trạng của cô chú.

Vế thứ hai mới là phần quyết định. Hãy nói tình trạng sức khoẻ với huấn luyện viên chăm sóc ngay trong lần liên lạc đầu tiên, trước buổi học — không phải giữa buổi.

Chị Nguyễn Huệ, 60 tuổi, kể lại đường đi của mình:

“Tôi năm nay 60 tuổi đã tập yoga được hơn 3 năm… Tôi đỡ đau mỏi người hơn ngủ ngon hơn và khỏe hơn… có thêm những buổi chia sẻ về cách thở cách tập và ăn uống khoa học. Trước đây tôi bị tiền đình hay hoa mắt chóng mặt nhà cửa quay cuồng nhưng 2 năm nay tôi đã ổn hẳn, tinh thần vui vẻ.”

— Nguyễn Huệ

Đây là trải nghiệm của một người sau ba năm tập đều, không phải cam kết về kết quả. Mỗi người một tình trạng, và tiền đình có nhiều nguyên nhân khác nhau.

Người cứng, cúi không tới chân, sợ theo không kịp lớp thì sao?

Đây là rào cản thứ ba, và là cái ít người nói ra nhất.

Nỗi sợ thường không phải là đau, mà là ngượng: sợ cả lớp làm được mà mình làm không xong, sợ bị nhìn thấy mình loay hoay.

Ba điều nên biết trước khi lo chuyện đó:

• Độ dẻo là kết quả của việc tập, không phải điều kiện để bắt đầu. Cúi không tới chân là chuyện bình thường ở buổi đầu, kể cả với người bốn mươi tuổi.
• Không ai bị gọi ra làm mẫu. Giáo viên nhìn camera để sửa, không để so sánh người này với người kia.
• Trong lớp Zoom ai cũng thấy nhau — nói thật là vậy. Nhưng ai cũng đang bận giữ tư thế của mình, không ai rảnh để soi người khác.

Khi tới động tác nặng, giáo viên hạ độ khó riêng cho người cần. Cô chú làm biến thể nhẹ hơn, cả lớp vẫn chạy tiếp, không ai phải dừng lại chờ.

Còn chuyện chậm: khoảng 2 đến 3 buổi là quen. Quen tay với thiết bị, quen nhịp đếm của giáo viên, quen tên các tư thế. Nỗi lo lớn nhất trước buổi đầu thường tan trong tuần đầu tiên.

Chị Trang Quỳnh gọi đoạn đầu của mình là “còn lóng ngóng trong những động tác” — và chị đã đi qua đoạn đó bốn năm trước.

Lớp có bài riêng cho người lớn tuổi không?

Không có lớp gắn nhãn “người lớn tuổi”. Thay vào đó lớp chia theo trình độ: Sơ cấp, Trung cấp, Nâng cao.

Người mới được xếp vào lớp Sơ cấp, nơi bài đi chậm hơn và động tác cơ bản hơn. Cách chia này hợp lý hơn chia theo tuổi: một người 65 tuổi tập ba năm rồi thì không cần bài dễ bằng một người 40 tuổi mới bắt đầu.

Trong buổi, khi tới động tác nặng, giáo viên hướng dẫn biến thể nhẹ hơn cho người cần — không bắt cả lớp làm cùng một biên độ.

Chị Trang Quỳnh, bốn năm theo lớp:

“Từ những ngày đầu còn lóng ngóng trong những động tác, giờ mình đã đi bài được mượt mà (theo lời của 1 giáo viên), cảm nhận cơ thể mỗi ngày 1 rõ hơn trong từng động tác và lợi ích của yoga theo mình là làm chậm quá trình lão hoá ở U60.”

— Trang Quỳnh

Một lớp bao nhiêu người, liệu có ai để ý tới mình không?

Mỗi lớp khoảng 14 đến 20 người. Mỗi buổi có hai huấn luyện viên: một người dẫn lớp, hướng dẫn động tác và chỉnh tư thế qua camera suốt buổi; một người điều phối, làm chính ở đầu giờ.

Quan trọng hơn con số là quy tắc giữ con số đó:

Ngoài buổi học, mỗi học viên có một huấn luyện viên chăm sóc riêng đi cùng suốt gói học — nhắc lịch, nhận phản hồi, và sau buổi gửi ảnh tư thế kèm nhận xét qua Zalo. Với người lớn tuổi, phần nhắc lịch này thường là thứ giữ người ta lại.

Nghỉ mấy hôm liền thì có ai biết không?

Có. Và không phải vì huấn luyện viên phải tự nhớ từng người.

Học viện có một hệ thống theo dõi nhịp tập của từng học viên. Nó ghi nhận:

• Chuỗi ngày tập liên tiếp và kỷ lục chuỗi của chính cô chú.
• Mật độ buổi — bao nhiêu buổi trong 7 ngày, bao nhiêu buổi trong 30 ngày.
• Khung giờ quen — ca nào cô chú hay vào nhất.
• Có bật camera hay không, và buổi tập có liền mạch không.

Khi một học viên nghỉ mấy hôm, hệ thống tự gửi cảnh báo tới huấn luyện viên chăm sóc phụ trách người đó. Họ biết để gọi hỏi thăm — không phải chờ tới lúc nhớ ra.

Với người ngoài 60, đây thường là mắt xích giữ người ta lại. Nghỉ ba hôm vì trở trời, đến hôm thứ tư có người nhắn hỏi — khác hẳn với việc nghỉ ba hôm rồi nghỉ luôn vì chẳng ai biết.

Hôm nào mệt, không tập được thì có mất buổi không?

Không. Vào ca khác trong ngày, hoặc nghỉ hẳn hôm đó.

Học viện chạy hơn 40 ca mỗi ngày tính cả lớp cộng đồng, lớp VIP và PT 1-1; riêng lớp cộng đồng có 14 khung giờ từ 5 giờ sáng đến 8 giờ tối. Không có lịch cố định kiểu 2-4-6, và không giới hạn số buổi.

Nếu bận hoặc ốm dài ngày thì có bảo lưu: không mất phí, có hợp đồng rõ ràng, thời hạn tuỳ gói. Chỉ cần nhắn, huấn luyện viên chăm sóc kích hoạt.

Với người lớn tuổi, điều này quan trọng hơn vẻ ngoài của nó. Một người 65 tuổi có những hôm trở trời không tập nổi. Nếu mỗi lần như vậy đều là “mất một buổi”, cảm giác tụt lại sẽ đến rất nhanh.

Những người ngoài 60 đã theo được nói gì

Anh Hiếu Trung, năm thứ ba:

“Mình sắp u60 vẫn tập cùng hlv mỗi ngày, mỗi ngày một niềm vui. Mình đã duy trì ở năm thứ 3, cứ đến giờ là vào tập, thấy mỗi ngày các động tác chuẩn và đẹp hơn, năng lượng hơn sau mỗi buổi tập.”

— Hiếu Trung

Cô Hải Út, một năm rưỡi:

“Trước tiên cô cám ơn toàn thể các cô, thầy luôn dành những cảm hứng tập luyện xuyên suốt, luôn động viên làm cho hv cảm thấy muốn tập luyện, đồng thời cải thiện tốt sức bền trong tập luyện, luôn muốn đc tập mỗi ngày.”

— Hải Út

Điểm chung của những người theo được lâu không phải là họ khoẻ hơn người khác. Là họ không phải ra khỏi nhà, và có người nhắc.

Bắt đầu thế nào cho người chưa từng tập

Có một buổi học thử miễn phí dành cho người muốn tìm hiểu lớp, kèm 10 đến 15 phút hướng dẫn thiết bị ở trên.

Ba việc nên làm khi đăng ký:

• Nói rõ tình trạng sức khoẻ — huyết áp, tiền đình, khớp, từng mổ, đang uống thuốc gì. Nói trước buổi học, không phải giữa buổi.
• Nhờ con cháu ngồi cùng buổi đầu nếu thấy cần, chỉ để yên tâm phần thiết bị. Không bắt buộc — nhân viên đã kèm phần đó rồi.
• Chọn khung giờ hợp với nhịp sinh hoạt của mình, đừng chọn ca 5 giờ sáng chỉ vì nghe nói tập sớm tốt.

Một buổi đầu không đổi được gì trong cơ thể. Nó chỉ để cô chú thấy lớp chạy ra sao và giáo viên hỗ trợ thế nào, trước khi quyết định.

Câu hỏi thường gặp

Nội dung trong bài mang tính thông tin, không thay thế chẩn đoán hay chỉ định của bác sĩ. Người có bệnh lý tim mạch, huyết áp, tiền đình, loãng xương hoặc vừa phẫu thuật cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu một chương trình tập luyện mới.